🎯 Сабақ мақсаты
Қазақ хандығының құрылу тарихын түсінеді, оның негізін қалаушы тұлғаларды және хандықтың пайда болу себептерін айта алады.
📖 Түсіндірме
Қазақ хандығы 15 ғасырдың ортасында Жошы ұлысының құрамынан бөлініп, тәуелсіз мемлекет ретінде құрылды. Ол кезде қазақ руларының бірігуі және саяси бірлікке ұмтылуы маңызды болды. Хандықтың құрылуында Керей мен Жәнібек сұлтандардың рөлі ерекше. Олар сұлтандық билікті нығайтып, өзара келісім мен бірлікті сақтауға күш салды. Бұған дейінгі кезеңдегі Орта Азиядағы саяси жағдайлар мен сыртқы қауіптер қазақ халқының өз мемлекетін құру қажеттілігін туғызды. Сабақ барысында біз хандықтың құрылу тарихын кезең-кезеңімен талдап, негізгі оқиғаларды қарастырамыз.
✏️ Мысалдар
- Мысал 1: Қазақ хандығының құрылу уақыты мен негізін қалаушыларын анықтау. 1) Қазақ хандығы 1465 жылы құрылды. 2) Керей мен Жәнібек сұлтандар оның негізін қалаушылар ретінде танылды. 3) Олар Жошы ұлысынан бөлініп, тәуелсіз мемлекет құрды. Жауап: Қазақ хандығы 1465 жылы Керей мен Жәнібек сұлтандардың басшылығымен құрылды.
- Мысал 2: Қазақ хандығының құрылуына не себеп болды? 1) Жошы ұлысындағы ішкі қайшылықтар мен саяси тұрақсыздық. 2) Қазақ руларының бірігу қажеттігі. 3) Сыртқы қауіптердің күшеюі. Жауап: Қазақ хандығы ішкі және сыртқы факторлардың әсерінен құрылды.
- Мысал 3: Керей мен Жәнібек сұлтандардың рөлі неде? 1) Олар халықты біріктіріп, саяси бірлік орнатты. 2) Жаңа мемлекеттің негізін қалады. 3) Хандықтың алғашқы заңдарын бекітті. Жауап: Керей мен Жәнібек қазақ мемлекеттілігінің құрылуында басты рөл атқарды.
📝 Тапсырмалар
- Қазақ хандығының құрылу жылы мен негізін қалаушыларын жазыңыз.
- Қазақ хандығы құрылуына әсер еткен үш негізгі себепті атаңыз.
- Керей мен Жәнібек сұлтандардың қазақ хандығындағы рөлін түсіндіріңіз.
- Қазақ хандығының құрылуының маңыздылығын қысқаша баяндаңыз.
✅ Тест
Қазақ хандығы қай жылы құрылды?
- A1465дұрыс жауап
- B1550
- C1400
- D1500
Қазақ хандығының негізін қалаушылар кімдер?
- AАбылай мен Кенесары
- BЖәнібек пен Төле
- CКерей мен Жәнібекдұрыс жауап
- DТөле мен Қазыбек
Қазақ хандығының құрылуына себеп болған факторлар қандай?
- AТек діни өзгерістер
- BТек ішкі саяси тұрақтылық
- CІшкі қайшылықтар мен сыртқы қауіптердұрыс жауап
- DТек экономикалық даму
Керей мен Жәнібек сұлтандардың рөлі қандай болды?
- AХалықты біріктіріп, хандықты құрдыдұрыс жауап
- BСауда-саттықты дамыту
- CМемлекеттік тіл орнату
- DАуыл шаруашылығын ұйымдастыру
Қазақ хандығы қай ұлыс құрамынан бөлінді?
- AЖошы ұлысыдұрыс жауап
- BМоғолстан
- CТүрік қағанаты
- DШыңғыс ұлысы
Қазақ хандығының құрылуы нені білдіреді?
- AЕуропаға қоныс аудару
- BЖаңа діннің таралуы
- CЖаңа тілдің қалыптасуы
- DТәуелсіз қазақ мемлекетінің пайда болуыдұрыс жауап
🏠 Үй тапсырмасы
- Қазақ хандығының құрылу тарихын өз сөзіңмен 5-7 сөйлемде жаз.
- Керей мен Жәнібек тұлғаларының қазақ мемлекеттілігін дамытудағы рөлін сипатта.
🎮 Интерактив ойындар
Бұл сабаққа дайын 3 ойын. SabaqAI-да оларды оқушылар тікелей экранда ойнайды.
СәйкестендіруҚазақ хандығының негізгі ұғымдарын сәйкестендіру
Сол жақтағы ұғымды оң жақтағы анықтамамен сәйкестендіріңіз.
- Қазақ хандығының құрылу жылы↔1465
- Қазақ хандығының негізін қалаушылар↔Керей мен Жәнібек
- Қазақ хандығы бөлініп шыққан ұлыс↔Жошы ұлысы
- Қазақ хандығының құрылуына әсер еткен себеп↔Ішкі қайшылықтар
Дұрыс / БұрысҚазақ хандығы туралы дұрыс/бұрыс тұжырымдар
Тұжырымның дұрыстығын анықтаңыз.
- ✔ Қазақ хандығы 1465 жылы құрылды.
- ✘ Керей мен Жәнібек хандықты 16 ғасырда құрды.
- ✔ Қазақ хандығы Жошы ұлысынан бөлінді.
- ✘ Қазақ хандығының құрылуына тек экономикалық даму себеп болды.
РеттеуҚазақ хандығының құрылу кезеңдерін реттеу
Төмендегі қадамдарды дұрыс тәртіппен орналастырыңыз.
- Жошы ұлысындағы ішкі қайшылықтардың пайда болуы
- Керей мен Жәнібектің саяси бірлік орнатуға ұмтылуы
- Қазақ руларының бірігуі
- Қазақ хандығының 1465 жылы құрылуы